موسسه پنتون (Pantone) یکی از معتبرترین و شناختهشدهترین مراجع جهانی در زمینه استانداردسازی رنگها است. این شرکت که در سال ۱۹۶۲ توسط لارنس هربرت (Lawrence Herbert) تأسیس شد، به عنوان یک پیشرو در صنعت رنگ، تأثیر عمیقی بر طراحی گرافیک، فشن، چاپ و بسیاری از صنایع دیگر گذاشته است. در این مقاله از مجله دنیای مد شرکت پنتون، دستاوردهای کلیدی و نقش آن در دنیای مدرن را بررسی میکنیم.
پنتون چیست و چرا جهان بدون آن بیمعنا بود؟
تصور کنید، یک طراح مد در نیویورک رنگ «قرمز آلبالویی» را سفارش میدهد. اما کارخانه تولید پارچه در ایتالیا چیزی شبیه قرمز آتشنشانی تحویل میدهد. این بحران ارتباط بصری یک راهحل قطعی میخواست تا این غول رنگ متولد شود.
موسسه پنتون دقیقاً برای نابودی این هرجومرج پا به عرصه وجود گذاشت. این شرکت یک زبان استاندارد جهانی برای رنگ خلق کرد که با هیچ کلمهای قابل توصیف نیست. پنتون با حذف تفسیرهای شخصی، ارتباط بین طراحان، تولیدکنندگان و مشتریان را در سراسر جهان بدون نقص کرد. امروز این نام فقط یک برند تجاری نیست. پنتون به یک مرجع علمی، فرهنگی و تجاری بیبدیل در صنعت رنگ تبدیل شده است.
رنگ پنتون چه رنگی است؟
سوال رنگ پنتون چه رنگی است، یک تصور اشتباه بنیادین را درباره برند پنتون نشان میدهد. پنتون یک رنگ واحد و خاص نیست. این برند یک «زبان استاندارد جهانی» برای تعریف، اندازهگیری و بازتولید رنگهاست. درست مانند سوال «فلز چه رنگی است» که بیمعنی به نظر میرسد. پنتون یک سیستم است، یک قاموس بصری با میلیونها رنگ کدگذاریشده که هرکدام شناسنامهای یکتا دارند.
این سیستم جهانی به طراحان اجازه میدهد تا بدون نیاز به نمونه فیزیکی، رنگ دقیق مدنظر خود را با طرف مقابل در هر نقطه از جهان به اشتراک بگذارند. بنابراین پنتون یک مفهوم انتزاعی علمی است، نه یک قوطی رنگ ساختمانی روی قفسه فروشگاه.
پنتون کیست؟ از شیمیدان جوان تا استانداردساز جهانی رنگ
داستان پنتون داستان یک انسان است، نه یک شرکت. لارنس هربرت، شیمیدانی جوان که در دهه ۱۹۵۰ در یک چاپخانه کوچک در نیوجرسی کار میکرد. شغل او ترکیب رنگدانهها برای ساخت جوهر چاپ بود. کار طاقتفرسا و پر از خطای او شامل فرموله کردن رنگها بر اساس سفارش شفاهی مشتریان میشد. هربرتِ نابغه که از این حجم از اشتباه و دوبارهکاری به تنگ آمده بود، ایدهای انقلابی را در سر پروراند.
او به این باور رسید که رنگها میتوانند با یک سیستم عددی استاندارد و جهانی تعریف شوند. این جرقه کوچک در ذهن یک شیمیدان، پایهگذار بزرگترین انقلاب در ارتباطات بصری قرن بیستم بود. او پنتون را نه فقط یک شرکت، بلکه یک ضرورت برای دنیای مدرن میدانست.
تاریخچه موسسه پنتون: داستان شکلگیری استاندارد جهانی رنگها
ریشههای شرکت پنتون به سال ۱۸۶۶ برمیگردد. این شرکت دهه ۱۹۵۰ در شهر نیویورک، یک چاپخانه کوچک چاپ و نشر تجاری به نام M & J Levine Advertising بود.
در سال ۱۹۵۶، موسسین شرکت، ملوین و جسی لیواین، لورنس هربرت را به عنوان کارمند پاره وقت استخدام کردند. لارنس هربرت، فارغالتحصیل رشته شیمی، با استفاده از دانش شیمی خود در زمینه رنگها، سیستمهای استانداردسازی را توسعه داد. هربرت، انبار رنگدانهها و تولید مرکبهای رنگی شرکت سازماندهی کرد.
این چاپخانه سالها بعد، ۱۹۶۲، توسط لارنس هربرت و برادرش (به قیمت ۹۳،۰۰۰ دلار) خریداری شد. نام شرکت را نیز به پنتون (Pantone) تغییر داد. پنتون به معنی «همه رنگها» (پن یعنی همه و تون به معنی رنگ) است.
جدول رنگ و کاتالوگ کد رنگ
در آن زمان، کسبوکار اصلی فروش کاتالوگهای رنگی برای فروشگاههای لوازم آرایشی و جورابفروشیها بود. کاتالوگ کد رنگ شامل برگههای مقوایی نازک و کوچک که بر روی یک طرف آنها یک سری از شیدهای مرتبط به هم چاپ شده بودند.
اما ذهن خلاق هربرت این مدل را کسلکننده و غیرعلمی میدید. یک روز سرنوشتساز، هربرت با مهارتهای شیمی خود، فرآیند ترکیب رنگها را به سادهترین شکل ممکن درآورد. او با کاهش بیش از ۶۰ رنگدانه پایه به تنها ۱۰ رنگ، تولید طیفهای رنگی بسیار گسترده را ممکن کرد. این جهش تکنولوژیک، ستون فقرات تولد سیستم افسانهای تطبیق رنگ پنتون (PMS) بود.
سیستم تطبیق رنگ پنتون (PMS)
اولین راهنمای سیستم تطبیق رنگ پنتون (PMS) در سال ۱۹۶۳ به جهان طراحی معرفی شد. این کتابچه ساده شامل ۵۰۰ رنگ استاندارد بود که هر کدام یک کد و فرمول جوهر دقیق داشتند. بنابراین دیگر قضاوت متغیر مردم، باعث اشتباه در رنگ نمی شود. PMS به طراحان و تولیدکنندگان اجازه میدهد تا رنگها را به طور دقیق و هماهنگ در صنایع مختلف استفاده کنند.
سیستم PMS (Pantone Matching System) توانست شکاف عمیق بین طراحی روی کاغذ و تولید نهایی را برای همیشه از بین ببرد. این سیستم به سرعت به استاندارد طلایی صنعت چاپ در امریکا و سپس جهان تبدیل شد. موفقیت PMS اثبات کرد که رنگ یک هنر انتزاعی نیست، بلکه یک علم دقیق و فرمولپذیر است.
یکی از این کاربردها، استاندارد کردن رنگها، در فرآیند CMYK است. فرآیند CMYK یک روش چاپ رنگ با استفاده از چهار رنگ فیروزهای (C)، ارغوانی (M)، زرد (Y) و سیاه (K) میباشد. اکثریت محصولات چاپ شده در جهان با استفاده از این روش تولید میشوند. این سیستم به ویژه در صنعت چاپ و طراحی گرافیک بسیار محبوب شد.
فراتر از چاپ: گسترش امپراتوری پنتون به زندگی مدرن
پنتون هوشمندانه به این نتیجه رسید که زبان رنگ فقط برای چاپخانهها نیست. این شرکت به تدریج وارد نساجی، صنایع مُد و فشن، طراحی داخلی، فناوری، معماری و زیبایی شد. سیستم رنگی پنتون برای پارچه (FHI) و پلاستیک (PQ) استانداردهای جداگانهای برای مواد مختلف خلق کرد. این گسترش هوشمندانه، پنتون را از یک ابزار فنی به یک عنصر جداییناپذیر از فرهنگ بصری مدرن تبدیل کرد.
اکنون از رنگ لباسهای روی صحنه فرش قرمز اسکار تا رنگ دیوار یک هتل در توکیو، همه با کدهای پنتون مشخص میشوند. این موسسه به قدرتمندترین مرجع جهانی تبدیل شده که روی فرآیند خلاقانه تمام صنایع بصری تاثیر مستقیم میگذارد.
این شرکت با برندهای معروفی مانند تيفانی و کوکاکولا برای ایجاد رنگهای اختصاصی برای آنها همکاری دارد. برای مثال، رنگ آبی تيفانی (Tiffany Blue) یکی از معروفترین رنگهای اختصاصی ساخت موسسه پانتون است.
نحوه انتخاب “رنگ سال” پنتون: از ایده تا یک پدیده فرهنگی
شاید هیچ اقدامی به اندازه انتخاب رنگ سال، پنتون را از هیئتمدیره شرکتها به خانههای مردم عادی نبرد. این پروژه از سال ۱۹۹۹ به طور رسمی با معرفی «آبی آسمانی» آغاز شد.
اما تیم متخصصان پنتون چگونه یک رنگ را انتخاب میکنند که نبض جهان را در دست بگیرد؟ این فرآیند سری و پیچیده شامل ماهها تحقیق در مورد ترندهای جهانی در هنر، سینما، سیاست، ورزش و حتی جنبشهای اجتماعی است. رنگ سال فقط یک پیشبینی مُد نیست، بلکه بازتابی از روان جمعی و حالوهوای جهان در یک لحظه خاص از تاریخ است. به عنوان مثال، انتخاب رنگهای آرامشبخش پس از بحرانهای جهانی، نشان از درک عمیق پنتون از نیازهای روانی انسانها دارد.
فرآیند انتخاب رنگ سال
این موسسه دوبار در سال، می و نوامبر، میزبان جلسهای خصوصی با حضور نمایندگان گروههای استاندارهای رنگ از سراسر جهان است. جالب اینکه جلسه در اتاقی با دیوارها و وسایل با رنگ سفید مطلق برگزار میشود، تا ایدهای را تلقین نکند.
سپس هر کدام از این کارشناسان اشیایی با رنگهای الهام بخش را به سایر همکاران نشان میدهند. پس از گفتگو یک رنگ به عنوان رنگ سال آینده انتخاب و توسط موسسه پانتون اعلام میشود. برای مثال، رنگ Ultra Violet در سال ۲۰۱۸ به عنوان نمادی از خلاقیت و آیندهنگری انتخاب شد.
معاون مدیریت شرکت در مورد انتخاب رنگ سال بیان داشته که: رنگ سال پنتون پیشروترین رنگ از منظر طراحان و انعکاسی در آن سال است. چیزی که جهان، سال بعد بیشتر از هر چیز به آن نیاز دارد.
چگونه رنگ سال پنتون صنعت مد و فشن را متحول میکند؟
تاثیر پنتون بر دنیای مد مثل یک موج عظیم است که هیچ ساحلی را دستنخورده باقی نمیگذارد. لحظهای که رنگ سال اعلام میشود، موتور عظیم صنعت فشن در سراسر جهان با آن سروصدای زیاد روشن میشود. برندهای مطرح از گوچی تا زارا، برای طراحی کالکشنهای بهار و پاییز خود به شدت به این انتخاب تکیه میکنند.
رنگ سال به سرعت در طراحی کیف، کفش، اکسسوری و حتی آرایش صورت سلبریتیها نفوذ میکند. این انتخاب همچنین به یک پیشگویی خودکامبخش تبدیل میشود که تقاضای مصرفکنندگان را جهتدهی میکند. خریداران مُد ناآگاهانه به دنبال آن رنگ خاص میگردند، چرا که توسط رسانهها و ویترین فروشگاهها بمباران شدهاند. این چرخه، رنگ سال پنتون را به قدرتمندترین ابزار بازاریابی در جهان مد تبدیل کرده است.
رنگ پنتون چه رنگی است؟
راهنمای عملی: محصولات کلیدی و دنیای راهنماهای رنگ پنتون
برای ورود به دنیای حرفهای رنگ، آشنایی با محصولات و راهنماهای کلیدی پنتون برای هر طراح مُدی یک الزام است. این ابزارها پل ارتباطی بین ایدههای ذهنی و خروجیهای فیزیکی هستند.
راهنمای فرمول (Formula Guide) و کتاب رنگ پل (Color Bridge)
این دو، مقدسترین و ضروریترین ابزارهای هر استودیوی طراحی گرافیک و مد هستند. راهنمای فرمول شامل بیش از ۲۰۰۰ رنگ نقطهای روی کاغذ پوششدار و بدون پوشش است که فرمول دقیق جوهر را نشان میدهد. کتاب رنگ پل نیز همان رنگهای نقطهای را در کنار نزدیکترین معادل چهاررنگ (CMYK) آنها مقایسه میکند.
این مقایسه بصری حیاتی به طراح کمک میکند تا ببیند یک رنگ زنده و خاص در چاپ چگونه تبدیل به نسخه مات و ترکیبیاش میشود. هر طراحی که با چاپ سروکار دارد، باید تفاوت این دو راهنما را بداند تا در چاپ نهایی غافلگیر نشود.
راهنماهای تخصصی مد، خانه و زندگی (FHI)
این سیستم تخصصی کاملاً از سیستم گرافیکی PMS جداست و مختص طراحان لباس، داخلی و محصول طراحی شده است. راهنماهای پارچه (TCX/TPG) رنگها را روی پارچه نخی نشان میدهند تا واقعیترین حالت رنگ را شبیهسازی کنند.
تفاوت فاحش رنگ روی کاغذ و پارچه، دلیل کلیدی وجود این سیستم مجزا برای فعالان دنیای مد است. یک طراح لباس هرگز از یک راهنمای چاپی برای انتخاب رنگ پارچه ابریشمی استفاده نمیکند. سرمایهگذاری روی ابزار درست به معنای صرفهجویی میلیونها تومان در تولید نمونههای معیوب است.
پنتون در عصر دیجیتال: چالشها، فرصتها و آینده رنگ
امپراتوری فیزیکی رنگ پنتون حالا با چالش بزرگ عصر دیجیتال روبرو شده که پاشنه آشیل آن نیز محسوب میشود. نمایش رنگهای پنتون در مانیتورها و گوشیهای مختلف، یک کابوس برای طراحان است. یک کد پنتون ممکن است در صفحه نمایش طراح زنده و در تلفن مشتری کاملاً مرده به نظر برسد.
همکاری با شرکتهای بزرگ
پنتون با شرکتهایی مانند Adobe و X-Rite همکاری کرده تا سیستمهای رنگ خود را در نرمافزارها و دستگاههای دیجیتال ادغام کند. این همکاریها باعث معرفی پنتون به عنوان یک استاندارد جهانی در ارتباطات رنگ شده است.
اختلاف پنتون با ادوبی بر سر هزینههای لایسنس، دسترسی به کتابخانههای رنگ را پیچیدهتر کرد. اما پنتون با ارائه ابزارهای دیجیتالی مانند Pantone Connect تلاش دارد این شکاف را با فضای ابری پر کند. آینده رنگ احتمالاً به سمت هماهنگی بینقص بین دنیای فیزیکی و دیجیتالی حرکت میکند. چالش بعدی چگونه دیدن یک رنگ ثابت روی سطوح منعطف و تاشوی آینده خواهد بود.
میراث پنتون، زبانی که جهان را رنگیتر دید
موسسه پنتون مسیری خارقالعاده را از یک چاپخانه زیرزمینی تا یک پدیده فرهنگی طی کرده است. این شرکت فقط یک کسبوکار تجاری نیست، بلکه بخشی از حافظه بصری انسان معاصر است. پنتون به ما قدرتی بخشید که رنگ را نه فقط با احساس، که با دقت مطلق درک و تکثیر کنیم. این میراث گرانبها باعث شد تا ارتباط بصری انسانها از آشفتگی به وضوح و اعتماد برسد. اکنون هر بار که یک لباس همرنگ با مجله میخریم، بیآنکه بدانیم، از انقلابی که لارنس هربرت آغاز کرد، بهره بردهایم.
اینستاگرام شرکت پنتون
آیدی کمپانی پنتون در اینستاگرام pantone است.
نتیجهگیری
موسسه پنتون با ارائه سیستمهای استانداردسازی رنگ، نقش مهمی در صنایع مختلف ایفا کرده است. از طراحی گرافیک تا مد و فناوری دیجیتال، این شرکت به عنوان یک مرجع جهانی، به طراحان و تولیدکنندگان کمک میکند تا رنگها را به طور دقیق و هماهنگ استفاده کنند. این شرکت با نوآوریهای خود، همچنان به عنوان یک پیشرو در دنیای رنگ شناخته میشود.