تاریخ فشن و مد دهه ۶۰ میلادی فقط تغییر لباس نبود. این دهه، آینهی تمامنمای جنبشهای اجتماعی، موسیقی راک و آزادیهای فردی بود. استایل دهه ۶۰، از کتواکهای پاریس تا خیابانهای لندن، یک انقلاب تمامعیار در پوشش محسوب میشد. این دهه، شروع عصر مدرنی بود که در آن لباس، زبان گویای شورش، آزادی و امید به آینده شد. در این مطلب از مجله دنیای مد به سراغ بررسی تاریخ مد و فشن دهه 1960 تا 1969 میرویم.
تحولات دهه 1960 تا 1969 میلادی؛ از کلاههای شیک تا شلوارهای زنگولهای
دهه 1960 تا 1969 میلادی، مرزهای فشن را برای همیشه جابهجا کرد. در اوایل این دهه، شاهد باقیماندههای مد دهه ۵۰ با کمرهای باریک و دامنهای بلند بودیم. اما با ورود به میانههای دهه، همه چیز زیر و رو شد. طراحانی مانند مری کوانت، دامنها را تا بالای زانو کوتاه کردند و بوتها را به خیابانها آوردند.
در اواخر دهه ۱۹۶۰، سبک هیپی با شلوارهای گشاد و رنگهای روانگردان، غالب شد. تحولات مد در این دهه، بسیار سریع و پرشتاب بود. هر سال، یک ترند جدید متولد میشد و ترند قبلی را کنار میزد. این سرعت تغییر، میراث ماندگار دهه شصت میلادی برای صنعت مد محسوب میشود. مد دیگر یک پدیدهی نخبهگرایانه نبود، بلکه به یک زبان همگانی برای ابراز وجود تبدیل شد.
دهه 60 میلادی در مد چه خبر بود؟ تولد سبکهای ماندگار
پایان جنگ جهانی دوم، رونق اقتصادی دهه ۵۰ را به همراه آورد. نوجوانان دهه ۶۰ دیگر نیازی به کار در کارخانه نداشتند. آنها پول تو جیبی خرج میکردند و موسیقی راک اند رول گوش میدادند. مد دهه ۶۰ میلادی، دوران غلبهٔ فرهنگ جوانان بود.
برای اولین بار، نوجوانان و جوانان، موتور محرک بازار مد شدند. بوتیکهای مستقل در خیابان کارنابی لندن جوانه زدند. طراحان بزرگ، خیابان را به عنوان منبع الهام اصلی خود انتخاب کردند. مد از دل خیابان و کلوپهای شبانه متولد میشد. مرکز ثقل فشن از پاریس به لندن تغییر مکان داد.
سبک ماد (Mod)؛ پیشگام مد مدرن
سبک ماد در لندن متولد شد و نماد جوانان جاهطلب و خوشپوش بود. این سبک، با خطوط هندسی، رنگهای جسورانه و تأکید بر مینیدامن شناخته میشد. پسرهای ماد، کتهای تنگ و شلوارهای راسته میپوشیدند و موهای خود را کوتاه و مرتب نگه میدارشتند. دخترها نیز با چشمانی آرایششده و لباسهای رنگی، این استایل را تکمیل میکردند.
سبک هیپی؛ لباسهای صلحطلبانه
در اواخر دهه، سبک هیپی به عنوان پاسخی به جنگ ویتنام ظهور کرد. این استایل، نماد صلح، عشق و طبیعت بود. لباسهای گشاد، شلوارهای زنگولهای، تاپهای بافتنی و زیورآلات دستساز، جزئی از این سبک بودند. جلیقههای حاشیهدار و شلوارهای جین کهنه، از المانهای اصلی ظاهر هیپیها به شمار میرفت.
مینیدامن و انقلاب جورابشلواری؛ پاهایی که آزاد شدند
هیچ نمادی به اندازه مینیدامن معرف مد دهه ۶۰ میلادی نیست. ماری کوانت در لندن، دامنی بالای زانو طراحی کرد که نامش را از ماشین Mini Cooper گرفت. اما این انقلاب یک قهرمان پنهان داشت: جورابشلواری. قبل از ۱۹۵۹، زنان مجبور به پوشیدن کمربند-جوراب بودند. اختراع جورابشلواری توسط Allen Gant باعث شد بالا رفتن دامن ممکن و راحت شود. پاها آزاد شدند و استایل تغییر کرد.
طراحان افسانهای دهه ۱۹۶۰ که جهان را تغییر دادند
چند نام درخشان طراحان مد، مد دهه ۶۰ میلادی را برای همیشه تغییر دادند. ایو سن لوران مجموعه ماندرین خود را با الهام از نقاشیهای پیت موندریان خلق کرد. پیر کاردن با لباسهای فضایی، مد را به کهکشانها برد. پاکو رابان با لباسهای فلزی، مرز مد و مجسمهسازی را شکست. امیلیو پوچی با چاپهای رنگارنگ و روانگردانش، امضای دهه را ثبت کرد.
تأثیر سینما و موسیقی؛ وقتی باردو، هپبورن و بیتلز ترند میساختند
ستارههای سینما و موسیقی، ویترین زنده مد دهه ۶۰ میلادی بودند. آدری هپبورن در فیلم «صبحانه در تیفانی»، لباس مشکی کوچک هوبرت ژیوانشی را جاودانه کرد. بریژیت باردو با موهای کندوی عسل و خط چشم گربهای، سمبل زنانگی شد. بیتلز با کتهای بدون یقه و موهای بلند، استایل مردان را بازنویسی کردند. مد، حالا یک پدیده پاپ بود.
میراث دهه ۱۹۶۰ در کتواکهای امروز؛ از مرد عصبانی تا گوچی
مد دهه ۶۰ میلادی هرگز از کتواکها خارج نشده است. سریال Mad Men باعث احیای پیراهنهای شیفت و کتوشلوارهای باریک شد. آلساندرو میکله در گوچی، عینکهای بزرگ و پاستلهای دهه 60 را بازگرداند. ماریا گراتزیا چیوری در دیور، دامنهای A-line را مدرن کرد. برای داشتن استایلی امروزی با الهام از دهه ۱۹۶۰، کافی است یک پیراهن شیفت ساده با چکمههای سفید تخت بپوشید.
مد و استایل خانم ها در دهه شصت میلادی؛ از مینی تا ماکسی
زن دهه شصتی با بدن باریک، چشمان درشت و مژههای عروسکی تعریف میشد. مد و استایل خانم ها در این دهه، تاریخی پرنوسان را تجربه کرد. زنان دهه شصت، برای اولین بار پا به عرصههای اجتماعی و شغلی تازهای گذاشتند. لباس آنها نیز بازتابی از این استقلالطلبی بود. شلوار برای زنان، نه فقط یک پوشش راحت، بلکه نمادی از برابری جنسیتی محسوب میشد.
مینیدامن؛ نماد جسارت زنانه
شاید مهمترین ترند این دهه، مینیدامن بود که توسط مری کوانت معرفی شد. این لباس، زانوهای زنان را برای اولین بار در تاریخ مد مدرن به نمایش گذاشت. مینیدامن در اواخر دهه ۱۹۶۰ به اوج محبوبیت رسید و با چکمههای ساقبلند ست میشد. هر چند در انتهای دهه، ماکسیدامنها نیز به عنوان یک انتخاب جایگزین مطرح شدند.
لباسهای یکتکه و طرحهای روانشناختی
لباسهای یکتکه کوتاه با طرحهای هندسی و پاپآرت، بسیار محبوب بودند. همچنین شلوارهای گشاد و کتوشلوارهای زنانه، قدرت و اعتمادبهنفس را به زنان هدیه دادند. پارچههای مصنوعی مانند پلیاستر و وینیل، به دلیل قیمت مناسب و تنوع رنگ، مورد استقبال طراحان قرار گرفت.
مدل مو و آرایش ترند خانمهای دهه 60؛ از باب کات تا چشمهای گربهای
مدل مو و آرایش و اکسسوری ترند خانم در دهه ۶۰ میلادی، به اندازه لباسهایشان جسورانه بود. این دهه، دورانی طلایی برای آزمایش با ظاهر و هویت فردی محسوب میشود.
مدل موی زنان؛ کوتاه و پرحجم
مدل موی بابیکات (کوتاه صاف) و مدل موی پفدار و بلند (بیشاپ)، دو سبک متضاد اما محبوب این دوره بودند. ویدال ساسون، با معرفی مدل موی هندسی و کوتاه، انقلابی در آرایشگری ایجاد کرد. این مدلها، نیاز به نگهداری کمی داشتند و با زندگی مدرن و پرشتاب زنان هماهنگ بودند. دختران جوان اغلب موهای خود را بسیار صاف و صیقلی نگه میدارشتند.
آرایش چشم؛ خط چشم پررنگ و مژههای مصنوعی
آرایش در دهه شصت، بر روی چشمها متمرکز بود. خط چشم مشکی پررنگ به شکل «گربهای» (کاتآی) و مژههای مصنوعی بسیار ضخیم، ترند بودند. سایههای چشم با رنگهای پاستلی و متالیک، جلوهای رویایی به چهره میدادند. در مقابل، رنگ لبها بسیار طبیعی یا سفید مات انتخاب میشد تا تمرکز اصلی روی چشمها باشد.
اکسسوریهای محبوب؛ گوشوارههای بزرگ و عینکهای آفتابی
اکسسوریهای این دوره، بسیار بزرگ و چشمگیر بودند. گوشوارههای حلقهای بزرگ (هوپ)، گردنبندهای پلاستیکی رنگی و دستبندهای پهن، جزیی از استایل روزمره بودند. عینکهای آفتابی با فریمهای گرد و رنگی، به ویژه مدل باکل، بسیار محبوبیت داشتند. کلاههای لبهدار و روسریهای ابریشمی نیز به عنوان اکسسوری اصلی مورد استفاده قرار میگرفتند.
مد و استایل آقایان در دهه ۱۹۶۰؛ از کتهای تنگ تا یقههای باز
این دوره در مد مردان «انقلاب طاووس» نام داشت. مد و استایل آقایان در دهه ۶۰، از یکنواختی دهههای قبل خارج شد. مردان جوان، به دنبال هویتی تازه در پوشش بودند و از لباسهای رسمی و خشک فاصله گرفتند.
کتوشلوارهای ماد و استایل ایتالیایی
اوایل دهه، کتوشلوارهای تنگ با یقههای باریک و شلوارهای راسته، مد روز بودند. این استایل که ریشه در سبک ماد داشت، بسیار شیک و مدرن به نظر میرسید. پارچههای طرحدار، به ویژه خطهای عمودی، برای این کتوشلوارها استفاده میشد. استایل ایتالیایی با کتهای بدون آستر و شلوارهای کوتاهتر، وارد خیابانهای آمریکا و انگلیس شد.
پیراهنهای طرحدار و یقههای ایتالیایی
پیراهنهای با یقههای بزرگ و ایتالیایی، به همراه شلوارهای زنگولهای، از اواسط دهه محبوب شدند. یقههای باز و طرحهای گلگلی و روانگردان، وارد کمد لباس مردان شد. این تغییرات، نشاندهندهٔ گرایش مردان به سمت آزادی بیشتر در انتخاب لباس بود. جلیقههای بافتنی و تاپهای یقههفت نیز در بین هنرمندان و موسیقیدانها رواج یافت.
مدل مو و آرایش اقا و اکسسوری محبوب؛ موهای بلند و عینکهای تیره
مدل مو و آرایش اقا و اکسسوری محبوب در این دهه، بسیار متنوع و تأثیرپذیرفته از فرهنگ عامه بود. دیوید بویی و پل مککارتنی، از بزرگان تأثیرگذار بر استایل مردانه در این دوران محسوب میشوند.
انقلاب موهای بلند مردان
شاید بزرگترین تغییر در ظاهر مردان دهه ۶۰، بلند شدن موهای آنها بود. مدل موی «بیتلز» با چتریهای بلند و موهای صاف، ابتدا در انگلستان و سپس در سراسر جهان فراگیر شد. در اواخر دهه، موهای بسیار بلند و مجعد، به سبک هیپیها رایج گشت. این مدل موها، نماد عصیان علیه هنجارهای سنتی جامعه بود.
آرایش و اکسسوری مردانه
آرایش در میان مردان مرسوم نبود، اما برخی از ستارههای راک از خط چشم و برق لب استفاده میکردند. اکسسوریهای مردانه شامل گردنبندهای چرمی با آویزهای صلح، دستبندهای مروارید و عینکهای آفتابی تیره بود. کلاههای شاپو و بافتنی نیز به عنوان پوشش سر، بین جوانان محبوبیت داشت. کیفهای چرمی کوچک (مردانه) نیز برای حمل وسایل شخصی مورد استفاده قرار میگرفت.
مد لباس کودکان در دهه ۶۰ میلادی؛ مینیاتوری از دنیای بزرگسالان
مد لباس بچه ها در این دهه، شباهت زیادی به استایل والدینشان پیدا کرد. برای اولین بار، طراحان مد، مجموعههای ویژهای برای کودکان با الهام از ترندهای روز بزرگسالان طراحی کردند.
لباسهای راحت و رنگارنگ برای کودکان
لباسهای کودکان، کپی کوچکشده از مد ماد و هیپی بود. مینیدامنهای کوچک برای دختران و شلوارهای زنگولهای برای پسران، بسیار ترند بودند. پارچههای مصنوعی و رنگهای شاد و روانگردان، در لباس کودکان فراوان استفاده میشد. طرحهای کارتونی و شخصیتهای تلویزیونی، بر روی پیراهن و تیشرتها نقش میبست. کفشهای راحت و پلاستیکی، به دلیل دوام و قیمت مناسب، انتخاب اول والدین بود.
مد زنان و مردان در ایران در دهه ۶۰ میلادی (مصادف با دهه ۴۰ شمسی)
یکی از جذابترین بخشهای تاریخ مد دهه ۶۰ میلادی، تاثیر آن بر ایران است. مد و استایل لباس زنان و مردان در ایران در دهه 60 میلادی، مصادف با چه سالهای ۱۳۴۰ تا ۱۳۴۹ شمسی بود.
این دوره، مصادف با سالهای پایانی حکومت پهلوی دوم و دوران اوج غربزدگی در ایران بود. جامعه ایرانی، به شدت تحت تاثیر موجهای مد اروپا و آمریکا قرار داشت.
استایل زنان در ایران (اواسط دهه ۱۳۴۰ شمسی)
در ایران دهه ۱۳۴۰ شمسی، مد دهه ۶۰ میلادی جهانی با سرعت در میان زنان طبقه متوسط و بالای شهری پذیرفته شد. مجلاتی مانند «اطلاعات بانوان» و «زن روز» تصاویر مینیدامن و پیراهنهای شیفت را چاپ میکردند. زنان ایرانی هم دامن کوتاه و شلوارهای گشاد را با اشتیاق میپوشیدند. کفش پاشنهبلند، مدل موی پیکسی و آرایش سنگین چشم، در مهمانیها و خیابانهای شمال شهر بسیار رایج بود. با این حال، بسیاری از زنان همچنان از مانتوهای بلند و روسریهای ابریشمی برای حفظ حجاب نسبی استفاده میکردند.
استایل مردان در ایران؛ کتوشلوارهای خوشدوخت
مردان ایرانی نیز از مد کتوشلوارهای تنگ ایتالیایی و پیراهنهای یقهباز استقبال کردند. موهای بلند به سبک بیتلز و الویس پریسلی، بین جوانان روشنفکر و هنرمند رواج داشت. با این حال، کتوشلوارهای کلاسیک سهتکه و کراواتهای باریک، همچنان برای محیطهای رسمی محبوبیت خود را حفظ کرده بودند. در مجموع، مد ایرانی در دهه ۴۰ شمسی، ترکیبی التقاطی از مدرنیسم غربی و هویت سنتی ایرانی بود.
سخن آخر
تاریخ مد دهه ۶۰ میلادی، فقط روایت لباسهای گذشته نیست. این تاریخ، سند تحول فرهنگی، اجتماعی و هنری جامعۀ بشری است. از مینیدامنهای جسورانه تا شلوارهای زنگولهای صلحطلب، هر یک از این ترندها، داستانی برای گفتن دارند. آشنایی با این دوره، به شما کمک میکند ریشههای بسیاری از سبکهای مدرن امروزی را بهتر درک کنید.
اگر به دنیای پرشور مد و تاریخ لباس علاقهمند هستید، مطالعهٔ دیگر مقالات تاریخ مد مجله ما را از دست ندهید. همچنین نظرات و سوالات خود را دربارهٔ این دورهٔ تاریخی با ما به اشتراک بگذارید. کدام سبک از دهه ۶۰ را بیشتر میپسندید؟
برگرفته از سایت thefashionfolks و Vogue – 1960s Fashion History